Het is algemeen bekend dat kinderen veel makkelijker een taal leren dan volwassenen. Terwijl kinderen hun moedertaal of een tweede taal vloeiend leren spreken, zul je bij iemand die na zijn kindertijd een nieuwe taal leert bijna altijd een accent blijven horen. Taalwetenschappers zijn er niet over uit hoe dit komt. In de septemberuitgave van Onze Taal staat een interessant artikel van Sonja van Boxtel over dit onderwerp.
Volgens veel taalkundigen bestaat er een kritieke periode die eindigt rond de pubertijd. Na die periode zouden er biologische veranderingen plaatsvinden in de hersenen die het aanleren van een taal moeilijker maken. Soortgelijke gebeurtenissen vinden plaats in het dierenrijk, waar bijvoorbeeld sommige zangvogels na een afgezonderde jeugd niet meer zo mooi kunnen leren zingen als hun soortgenoten.
Van Boxtel heeft haar twijfels. Ze somt een aantal redenen op die aan zouden kunnen geven waarom kinderen in staat zijn beter een taal te leren dan volwassenen:
Van Boxtel heeft er vooral problemen met de "biologische grens":
Als er een biologische kritieke grens voor het leren van een taal zou zijn, dan zou niemand na de pubertijd nog in staat moeten zijn om een moedertaalniveau te bereiken. Maar de werkelijkheid is anders.
Van Boxtel heeft in haar promotie-onderzoek gekeken naar 43 immigranten die zeer goed Nederlands spreken. Ze bekeek ondermeer hoe die groep zinnen vormden met van oudsher voor buitenlanders lastige constructies met de tussenwoordjes "het" en "er", een verschijnsel dat in grammatica's nauwelijks belicht wordt. 8 van de 43 personen bleken het vormen van zinnen met "het" en "er" net zo goed te doen als Nederlanders. Van Boxtel vond de volgende variabelen bij het perfect leren van een vreemde taal:
De onderzoekster is daarom van mening dat er geen biologische beperking is. Maar de omstandigheden moeten wel meezitten.
Bracht deze week een boek bij Michiel: 'De honderd talen van kinderen.'Gaat over de opvoedingsmethoden in Reggio Emilio. Jammer dat deze onderzoekster zich zo beperken (moest?).
I never managed to get 'het' and 'de' in nederlands...although according to Van Boxtel's four variables I should have. Oh well. I'll stick to english, french and continue to try to learn better spanish.
Marsha, jij spreekt prima Nederlands! Tot morgen!
Het onderzoek van Van Boxtel (2005) is taalkundig een prima uitgevoerd onderzoek. Bovendien lijken de redenen die hier in dit artikel worden genoemd inderdaad allemaal een belangrijke rol te spelen in de verklaring waarom kinderen beter een (tweede)taal kunnen leren dan volwassenen. Echter, of we de gedachte van een biologische kritieke grens zo simpel moeten wegschuiven daar heb ik als neurowetenschapper zo mijn twijfels over. Ik ben het met haar eens dat het niet zo eenvoudig in elkaar zit als we vroeger misschien wel dachten (Haar linguistische resultaten en die van haar collega's (b.v. Birdsong, 1999) zijn hiervan een bewijs en ik heb geen enkele reden om hieraan te twijfelen). Echter, is het nog niet te vroeg om conclusies te trekken? Zo is het onderzoek om met behulp van structurele MRI (naast functionele MRI) direct naar neuronale veranderingen in het brein te kijken tijdens het proces van (tweede)taalverwerving pas net van start gegaan (zie ook Mechelli et al., 2004 Van den Noort et al., 2005). Alleen een combinatie van (psycho)linguistiek, fMRI en sMRI kan naar mijn mening pas echt een eenduidig antwoord geven op de vraag of er dergelijke biologische kritieke grensen bestaan... en zo ja hoe die interacteren met het proces van (tweede)taalverwerving.
Maurits van den Noort
