Boeken- Leestips- Voor wie van lezen houdt
29 januari 2012 - 11:56

Dickens en Sjmeljov

Het zal weinigen ontgaan zijn dat in 2012 de 200e geboortedag van Charles Dickens gevierd wordt. De Groene besteedde veel aandacht aan Dickens en stelde een lijst van zijn 10 beste boeken op. Ik sublimeer daaruit mijn top 2:

  1. Great Expectations
  2. David Copperfield

Vanuit Rusland werd mij een andere leestip toegezonden: Ivan Sjmeljov (Иван Шмелев). Smeljov vluchtte na de oktoberrevolutie naar Parijs waar hij zijn oeuvre schreef. Als auteur-immigrant werd hij in Rusland lang genegeerd, maar nu wordt zijn werk uitgegeven in reeksen waarin Sjmlejov prijkt naast de groten uit de 19e en 20e eeuw.

Boeken- Leestips
5 januari 2012 - 18:00

De beste boeken van 2011

Dit bericht had net zo goed “De beste boeken van 1987″ kunnen heten, want het gaat geenszins om boeken die in 2011 verschenen zijn, ik ben immers geen recensent en een overvloed aan vrije tijd heb ik al helemaal niet. Het gaat eenvoudigweg om de boeken die ik in het afgelopen jaar gelezen heb en waaruit deze korte lijst samen te stellen was, vooral om de nummer 1 zo verpletterend was:

  1. Alexandere Dumas – De graaf van Montecristo
    Onlangs in een nieuwe vertaling verschenen, dus bijzonder leesbaar, is dit bijna 1200 pagina’s tellende meesterwerk van Dumas père. Ik moet eerlijk zeggen dat ik aanvankelijk niet zat te wachten op een boek over een of andere malloot die opgesloten wordt in een kerker en later wraak neemt. Een enthousiaste recensie van Pieter Steinz in Het Parool trok mij over de streep. En terecht! Een klassieker op het hoogste niveau in de trant van Stendhal, Poesjkin, Lermontov, Brontë.
  2. Giorgio Bassani – De tuin van de familie Finzi-Contini
  3. Boelgakov - De meester en Margarita
    Nog een klassieker in de lijst. Mijn bespreking is half af en ligt bestoft in een hoek. Ik zal hem eens opsnorren.
  4. Anton Dontsjev – Tijden van verandering
  5. W.F. Hermans – Herinneringen van een engelbewaarder
Internet- Volg de kudde
1 januari 2012 - 11:50

My year in cities, 2011

In 2011 ben ik niet over de grens geweest. Dit zijn de steden, dorpen en gehuchten waar ik in 2011 tenminste 1 nacht verbleef:

Nederland:

  • Amsterdam
  • Assen
  • Baard (Friesland)
  • Epen (Limburg)
  • Hoorn, Terschelling
  • Nieuwegein
  • Nijmegen

» My year in cities, 2010

Media- tv
26 december 2011 - 22:12

Afglijdende beschaving

In het onderhoudende interview van Raoul Heertje met Theodore Dalrymple vroegen de heren zich af hoe je een jongere tegemoet treedt die in de trein zijn voeten niet van de bank af wil halen. Dalrymple haalde een mooi citaat van een Engelse rechter aan: “Als de gehoorzaamheid aan het onafdwingbare verdwijnt is de beschaving verloren.”

Geschiedenissen- Rusland
20 december 2011 - 20:19

Harige eieren

In de winter van 1993 reisden Igor, Peter en ik van Sint-Petersburg naar Moskou. Op een markt kochten we enkele kiwi’s. Igor had nog nooit eerder kiwi’s gezien en noemde ze “волосатые яйца”, behaarde eieren.

Muzen- Theater
9 januari 2012 - 21:40

Gijsbrecht van Amstel

Van Joost van den Vondel wist ik nauwelijks meer dan dat hij op een 5-guldenbriefje prijkte en dat hij de naamgever van Amsterdams populairste park was. Van Gijsbrecht van Amstel had ik nooit gehoord. Maar toen de kranten berichtten dat het toneelstuk van Joost van den Vondel eeuwenlang jaarlijks opgevoerd werd in de Stadsschouwburg, dat die traditie weer hervat werd, én dat het toneelstuk werd overladen met lovende kritieken, was mijn interesse gewekt.

Gijsbrecht van Amstel is een in alexandrijnen op rijm geschreven toneelstuk van Vondel. De grootste uitdaging voor het toneelgezelschap Het toneel speelt lag erin om dit vier eeuwen oude stuk aan te passen aan de het taalgebruik van de huidige tijd én om de voordracht niet te dreinend te laten overkomen. Beide opdrachten werden uitstekend uitgevoerd. Vooral hoofdrolspeler Mark Rietman vulde zijn personage Gijsbrecht zeer overtuigend in. Zijn taal was antiek en levendig tegelijk.

Gijsbrecht van Amstel vertelt het verhaal van de (deels fictieve) gevolgen van de moord op de Floris V door Gijsbrecht en zijn kompanen. Aanhangers van Floris belegeren Amsterdam en nemen de stad in volgens een op het paard van Troje gelijkende truc. In spannende actes worden Gijsbrecht en zijn soldaten steeds verder teruggedrongen naar zijn vesting in het centrum van Amsterdam, terwijl de stad steeds verder in brand staat en lijdt onder oorlogsverschrikkingen. Op het laatst vroeg ik me vooral af welke deus ex machina nog in staat zou zijn om het stuk een positieve afloop te kunnen geven.

De huidige Gijsbrecht speelt zich in drie tijdsdimensies af. Het stuk is gesitueerd rond 1300, geschreven door Vondel in 1637 (met reminiscenties naar zijn eigen tijd), terwijl de toneelspelers ook met de kennis en wetmatigheden van 2012 te maken hebben. Die tijdsverschillen zijn naadloos opgelost, op één uitzondering na. Vondel gebruikte in zijn toneelstuk reien om op afstand commentaar te geven op de gebeurtenissen in het verhaal. Een ouderwets procédé dat de vaart uit het stuk haalt en de toeschouwer teveel bij de hand neemt. Ik vond één van de reien opvallend openhartig over de geboorte van Christus verhalen. Na afloop ontdekte ik dat de reien zijn herschreven door Willem-Jan Otten, de reien van Vondel voldeden blijkbaar niet. Mijns inziens hadden de bewerkers ze dan beter helemaal weg kunnen laten, want juist bij de reien stak het gevreesde dreinen van het rijm soms de kop op. Maar ook mét moderne reien is de Gysbregt van Aemstel, d’ondergang van zijn stad en zijn ballingschap zeer de moeite waard!

Films- Muzen
3 januari 2012 - 12:00

De gelaarsde kat

Ik ga niet vaak naar de biosccop, laat staan naar een kinderfilm, laat staan naar een 3D-movie. Het moest en zou er een keer van komen. En het werd Puss in Boots (de gelaarsde kat).

Het verhaal van de film heeft niets met het sprookje van de gelaarsde kat te maken (maar des te meer met Sjakie en de bonestaak). Gelukkig heeft de puss in boots wel de branie en het succes van het sprookjeskarakter.

Kinderen krijgen een spannend avonturenverhaal voorgeschoteld, voor de ouders is er de bonus van subtiele toespelingen en verwijzingen naar andere films. Toevallig keken de kids van de week op de tv naar Dombo, een mooi ingekleurde tekenfilm uit 1941. Wat is de techniek sindsdien vooruitgesneld! De animaties en effecten vond ik verbluffend (maar ik ben niet veel gewend, zeg ik er eerlijk bij).

Tja, en dan die maffe 3D-bril. Die went wel na een paar minuutjes en biedt inderdaad een extra visuele dimensie. Vreemd dat de filmtechniek de laatste jaren zo ontzettend ver gevorderd is, maar dat je nog wel zo’n suf brilletje op je neus hebt staan.

Muziek- Top 5
28 december 2011 - 21:45

Plaatjes laatste kwartaal

  1. Fatoumata Diawara – Fatou
  2. Федор Чистяков & F4 Band – Updated
  3. The Fall – Ersatz GB
  4. The Black Keys – El Camino
  5. Vincent Liben – Vincent Liben
  6. Smith & Burrows – Funny Looking Angels

» Plaatjes derde kwartaal

Films- Muzen
24 december 2011 - 16:28

Tinker Tailor Soldier Spy

Ik ga niet vaak naar de film, maar als ik ga speelt Colin Firth er in mee. Gisteren zat ik bij Tinker Tailor Soldier Spy, een film die ik evenwel niet om Colin Firth, maar om de auteur van het script (en het boek), John Le Carré, had uitgezocht.

Het is een klassieke spionagefilm, in de trant van Le Carré weliswaar, zonder James Bond-achtige capriolen. Le Carré’s verhalen spelen zich af tijdens de Koude Oorlog. Het zijn psychologische thrillers, zonder mooie vrouwen, dure casino’s, wilde achtervolgingen of ontploffende kerncentrales.

Tinker Tailor Soldier Spy (mooie titel!) speelt zich af in de jaren 70, en hoofdpersoon Smiley loopt er bij als Derrick, in een lange, grauwe regenjas en zo’n foeilelijke hoornen bril die tegenwoordig als bij een onbegrijpelijk wonder weer in de mode zijn. Hiermee zijn de vergelijkingen met Derrick gelijk ten einde, want de film is een spionagezaak op hoog niveau. Binnen de top van de Britse geheime dienst heeft zich een Russische mol gevestigd en het is de taak van de met pensioen gestuurde Smiley om te achterhalen waar het lek zit.

De film begint met wirwar aan scènes en clous, en ook de rest van de lange zit van meer dan twee uur is het opletten geblazen, ook vanwege de vele flashbacks. Het aantal gegadigden in de whodunnit is groot, en relevante aanwijzingen worden mondjesmaat aan de kijker gegeven. Hou er rekening mee dat je Tinker Tailor Soldier Spy twee keer moet zien.

Boeken- Russisch
6 december 2011 - 20:20

Anton Dontsjev – Tijden van verandering

Hoe kun je ellende draaglijk houden? Die vraag is actueel voor elke auteur die een gruwelijke episode uit de menselijke geschiedenis wil boekstaven. Varlamov hield de verschrikkingen van de Goelag Archipel behapbaar. Dontsjev slaagt erin om de meedogenloze islamisering van het Rodopengebergte leesbaar te houden.

Dyavolski Most bridge

De Rodopen zijn een bergketen tussen Griekenland en Bulgarije, vlakbij het noorden van Turkije. Hoewel Bulgarije al enkele eeuwen deel uitmaakte van het Ottomaanse Rijk, besloot de Turkse sultan in 1668 om de zuidelijke rand van Bulgarije, waaronder de Rodopen, te onderwerpen aan de islam. De keuze aan de Bulgaren was eenvoudig: je geloof of je leven..

Dontsjev heeft een monumentaal Bulgaars epos geschapen. Het is niet enkel een historische roman, maar een veelomvattend tijdsbeeld van de islamisering van het dal van Elindenja. Een hele generatie van boeren en schaapherders die de drie dorpen in het dal bewonen, wordt geschetst. De hoofdpersonen zijn helden van Homeriaanse proporties, hoewel juist de twee personen uit wiens naam het verhaal verteld wordt, de een vanuit Bulgaars en de ander vanuit Turks perspectief, in uiterste gewetensnood onverwachte keuzes maken. Dat geeft het verhaal meer diepte en maakt het extra spannend.

Op een gegeven moment moest ik het boek een paar dagen terzijde leggen. De gruwelijkheden werden me even te veel. Na alle martelingen, moorden en verkrachtingen bleek de gifbeker allesbehalve leeg. Keer op keer kwam Dontsjev met een nieuwe gruweldaad op de proppen, ongetwijfeld gebaseerd op ware gebeurtenissen…

Agush Aga's konak / Агушеви конаци

Het lijden en de twijfels van de hoofdpersonen bieden genoeg tegenwicht tegen het soms wel erg eenzijdige beeld dat Dontsjev schetst van de heldhaftige Bulgaren tegenover de laffe, bloeddorstige en meedogenloze Turken. Hoewel de grootste misdaden worden begaan door de janitsaren (Turkse elitestrijders die hoofdzakelijk uit de Balkanvolkeren geworven werden) en een van de grootste slechteriken uit het boek een Bulgaar blijkt te zijn. Geen opbeurend, maar een des te indrukwekkender boek.

» Van de moslims mag in het dal geen kerkklok luiden (recensie in NRC)